Besparing in het Vlaams Gemeentefonds aanleiding voor nieuwe verhogingsgolf van gemeentelijke opcentiemen in Onroerende Voorheffing in 2027?

Vlaams Begrotingsakkoord treft financiering gemeenten

Eén van de meest in het oog springende punten uit het Vlaamse begrotingsakkoord 2027 is de besparing van 1,1 miljard op het Vlaams Gemeentefonds. Het fonds voorziet in de financiering van de Vlaamse steden en gemeentes.

Naast de daling in de jaarlijkse indexering van de algemene dotatie vanaf 2027, wordt er eveneens geknipt in de aanvullende dotatie voor centrumsteden. Waardoor onder meer Antwerpen, Gent, Brugge, Oostende, Leuven hard getroffen zullen worden.

De grote vraag is nu hoe de Vlaamse lokale besturen, net na het afkloppen van hun meerjarenbegrotinggen 2026-2031, deze onverwachte leemte in hun budgetten de komende jaren, zullen opvullen...

Differentiatie van gemeentelijke opcentiemen als hefboom bij uitstek

Eén van de hefbomen bij uitstek voor gemeenten om extra inkomsten te genereren zijn de gemeentelijke opcentiemen in de Onroerende Voorheffing. De Onroerende Voorheffing bestaat naast een gewestelijk en provinciaal aandeel, voor het grootste deel uit een gemeentelijk aandeel. Dewelke de gemeenten op basis van hun fiscale autonomie zelf kunnen bepalen. Het feit dat maar liefst 56 gemeenten hun opcentiemen verhoogden in 2026 spreekt voor zich.

Deze autonomie werd vanaf aanslagjaar 2019 nog verder uitgebreid met de invoering van de differentiatie van de opcentiemen. Waarbij Vlaanderen de mogelijkheid creërt voor gemeentes om verschillende opcentiemtarieven te kunnen creëren naargelang de aard van het onroerend goed, type belastingplichtige, hoogte van het Kadastraal Inkomen. In werkelijkheid zien we dat voornamelijk ondernemingen worden geraakt.

In 2026 maakten 30 bijkomende gemeenten gebruik van deze mogelijkheid, waardoor het totale aantal Vlaamse gemeenten dat een differentiërend beleid voert, op 42 komt. Daarvan hanteren 40 gemeenten (rechtstreeks of onrechtstreeks) hogere opcentiemtarieven voor ondernemingen.

‍

Grijpen getroffen gemeenten naar de opcentiemen

Het is dan ook zeer goed mogelijk dat steden zoals Antwerpen, Gent, Brugge, Oostende en Leuven hun opcentiemen voor aanslagjaar 2027 zullen verhogen om hun meerjarenbegrotingen opnieuw in evenwicht te brengen.

De vraag is daarbij niet alleen óf de opcentiemen zullen stijgen, maar vooral op welke manier dit zal gebeuren: via een algemene verhoging voor alle belastingplichtigen, dan wel via een meer gerichte differentiatie van de tarieven. In dat laatste scenario bestaat het risico dat ondernemingen een aanzienlijk groter deel van de bijkomende fiscale inspanning zullen moeten dragen.

Hoe kunnen ondernemingen hun onroerende voorheffing optimaliseren?

In het licht van deze evoluties worden de volgende aspecten steeds belangrijker:

• De optimalisatie van het Kadastraal Inkomen, dat de belastbare grondslag vormt voor de berekening van de Onroerende Voorheffing. Vastgoedwerkzaamheden zoals nieuwbouw, renovatie- en herbestemmingswerken, afbraak of de splitsing van percelen vormen belangrijke momenten om na te gaan of een herziening en optimalisatie van het Kadastraal Inkomen aangewezen is.
• Het benutten van mogelijke verminderingen (improductiviteit) en vrijstellingen van de Onroerende Voorheffing zelf. Ook hier kunnen vastgoedwerkzaamheden of commercialisatie, aanleiding geven tot toepassing van verminderingen en vrijstellingen.

Onze experten van het Real Estate Tax Team van ABV Development onderzoeken of het Kadastraal Inkomen correct is vastgesteld en of er mogelijkheden zijn om de belastbare grondslag te optimaliseren. Daarnaast staan we u bij bij het identificeren en aanvragen van toepasselijke verminderingen en vrijstellingen van de Onroerende Voorheffing.

‍